تماس با ما

مشاوره رایگان
[contact-form-7 id="691" title="Contact form 1"]

9:00 - 19:00

ساعات کاری : شنبه تا چهارشنبه

88507068 _ 88173594

تماس برای مشاوره رایگان

فهرست

قتل

قتل یا آدمکشی به کشتن انسانی توسط انسان دیگر گفته می شود.

قتل انواعی دارد که بر اساس عنصر روانی از یکدیگر تفکیک می شوند.

انواع قتل عبارتند از:

  • قتل عمد
  • قتل غیر عمد

 

  1. قتل عمد:

برای قتل عمد بر اساس ماده 290 قانون مجازات اسلامی، سه حالت متصور است:

حالت اول: حالتی است که شخص قصد کشتن و سلب حیات از دیگری را دارد، اعم از اینکه فعل، رفتار و عملی که برای تحقق قصدش انجام می دهد به لحاظ عرفی کشنده باشد یا خیر.

به عنوان مثال شخص الف قصد کشتن شخص ب را دارد، چه اینکه این قصد را با فعلی عرفاً کشنده تحقق بخشد ( مثل پرتاب از بلندی یا شلیک گلوله ) یا با فعل عرفاً غیر کشنده ( مثل مشت زدن به کتف )

  • ملاک تشخیص کشنده بودن یا نبودن فعل و رفتار، عرف است.
  • آنچه اهمیت دارد قصد کشتن است و صرف این قصد برای عمدی شمردن این قتل کافی است.

حالت دوم: حالتی است که شخص قصد کشتن و سلب حیات از دیگری را ندارد و فقط قصد انجام فعل و رفتاری نوعاً کشنده بر شخص را دارد یعنی در این حالت، ملاک، قصد رفتار نوعاً کشنده بر مجنی علیه است.

  • صرف نوعاً کشنده بودن رفتار موجب نمی شود قتل در زمره ی قتل عمدی باشد، بلکه قصد انجام رفتار نوعاً کشنده ملاک است، چون ممکن است رفتاری که شخص انجام می دهد نوعاً کشنده باشد اما قصدی نباشد.

حالت سوم: حالتی است که شخص نه قصد کشتن دیگری را دارد و نه عمل و رفتار او نوعاً کشنده است اما وقوع این عمل نسبت به یک شخص خاص که دارای وضعیت خاص مثل کهولت سن، بیماری و … است، به لحاظ عرفی کشنده و سبب قتل می شود.

به طور مثال شخص الف قصد کشتن شخص ب را ندارد، فعل و رفتار او هم به لحاظ عرفی کشنده نیست، ولی به خاطر وضعیت خاصی که شخص ب داشته مثلاً پیر بوده یا بیمار و یا صغیر بوده و … ، عمل شخص الف موجب کشتن وی شده است.

  • در این حالت آنچه مهم است، آگاهی شخص الف به وضعیت ب است که باید ثابت گردد. یعنی ثابت شود که شخص الف می دانسته که شخص ب در یک وضعیت خاص به سر می برد و انجام چنین عملی سبب مرگ او می شود. در غیر این صورت، اصل بر عدم علم و اگاهی شخص الف است و اگر نتوان علم و آگاهی او را ثابت کرد قتل واقع شده عمدی نیست.

حالت چهارم: این حالت همانند حالت اول است. یعنی فرد قصد کشتن دارد ولی آنچه موجب تفکیک این دو حالت است، این است که در حالت اول، قصد جنایت نسبت به یک فرد معین یا یک فرد نامعین از یک جمع معین است، در حالی که در قتل نوع چهارم، قصد جنایت نسبت به یک فرد نامعین یا یک جمع نامعین وجود دارد مانند بمب گذاری در اماکن عمومی.

 

مجازات جرم قتل عمد

جرم قتل عمد در هر چهار حالت گفته شده، دارای مجازات قصاص نفس است. یعنی اولیای دم مقتول ( مقصود از اولیای دم، ورثه ی شخص مقتول به جز زوج و زوجه است ) می توانند خواهان قصاص یعنی کشتن قاتل شوند. البته در مواردی، دو طرف می توانند صلح و گذشت کنند یا اینکه به جای قصاص، دیه برای مقتول اخذ کنند که طبق آخرین نرخ اعلام شده در سال 97، دیه ی انسان 231 میلیون تومان است که در جنایات عمدی ای که مستوجب قصاص است اما قصاص صورت نگرفته و دیه باید پرداخت شود، ظرف یک سال باید به خانواده مقتول تادیه شود.

از سوی دیگر در چنین فرضی که شخص مرتکب قتل عمد شده اما قصاص صورت نمی گیرد، علاوه بر پرداخت دیه، مرتکب بر اساس ماده 612 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی، به مجازات 3 تا 10 سال حبس نیز محکوم می شود.

 

  1. قتل غیرعمد:

قتل غیرعمد به دو گروه تقسیم می شود:

2-1) قتل شبه عمد،

2-2) قتل خطای محض

 

1-2) قتل شبه عمد: این نوع قتل دارای سه حالت است:

حالت اول: شخص قصد کشتن و سلب حیات از دیگری را ندارد اما قصد فعل و انجام رفتار را دارد اما آن فعل و رفتار به لحاظ عرفی کشنده نیست. مثل آنچه در تصادفات رانندگی رخ می دهد.

حالت دوم: حالتی است که قتل به سبب تقصیر مرتکب واقع شود یعنی دو شرط جمع شود:

الف- هم فرد مرتکب تقصیر شده باشد مانند بی توجهی، بی دقتی، سهل انگاری

ب- بین آن تقصیر و سلب حیات رابطه علیت باشد یعنی بتوان گفت فوت مجنی علیه به علت آن تقصیر بوده است.

  • اگر تقصیر ارتکابی نوعاً کشنده باشد، اگرچه تقصیر است اما قتل، عمد محسوب خواهد شد.

حالت سوم: حالتی است که مرتکب جهل به موضوع داشته است. یعنی مرتکب فکر می کرده موضوعی که رفتار را بر روی آن انجام می دهد شی یا حیوان یا انسان مهدورالدم ( ماده 302 قانون مجازت اسلامی ) است و سپس معلوم شده که اشتباه می کرده که در این صورت قتل شبه عمد واقع شده که مستوجب دیه و تعزیر است.

2-2) قتل خطای محض: در این نوع قتل، شخص نه قصد کشتن شخص دیگری را دارد و نه اصلاً قصد انجام عمل و رفتاری را دارد اما به طور اشتباهی و خطایی قتلی واقع می شود.

برای چنین قتلی سه حالت متصور است:

حالت اول: قتل در حالت خواب و بیهوشی و مانند اینها

  • در این حالت اگر فرد آگاه و متوجه باشد که در حالت خواب رفتار نوعاً کشنده انجام می دهد و عمداً بخوابد ( یعنی حالت غلبه خواب نباشد ) این قتل با آنکه در حال خواب بوده، قتل عمد محسوب می شود.

حالت دوم: قتل توسط صغیر یا مجنون واقع شود. مثلاً یک کودک یا یک شخص دیوانه مرتکب قتل روی شخص دیگری شود.

حالت سوم: حالتی است که شخص نه قصد انجام رفتار و عملی را داشته و نه قصد کشتن، اما در اثر اشتباه و خطا قتلی رخ می دهد مثل حالتی که شخص الف تیری را به قصد شکار رها کرده اما به یک انسان برخورد می کند.

 

مجازات جرم قتل خطای محض

قتل خطایی همانند قتل شبه عمد مستوجب پرداخت دیه است. با این تفاوت که در شبه عمد، دیه توسط خود مرتکب پرداخت می شود اما در خطای محض، عاقله ی مرتکب ملزم به پرداخت دیه هستند ( عاقله عبارت است از بستگان و خویشان ذکور «مرد» نسبی قاتل به ترتیب طبقات ارث مثل پدر، پدربزرگ، فرزند پسر، برادر، عمو، دایی و … )

مبنای پرداخت دیه توسط این افراد در قتل خطای محض، فقه است که بحث درباره آن در اینجا نمی گنجد.

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید